ThaiNGO

วันที่ 18 กันยายน 2568 เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่พระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ “พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568”  (พ.ร.บ.ฉบับเต็ม) ถือเป็นกฎหมายสำคัญฉบับแรกของไทยที่มุ่งเน้นการคุ้มครองสิทธิ ความเสมอภาค และการส่งเสริมวิถีชีวิตดั้งเดิมของกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าต่าง ๆ ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเข้าใจร่วมกันระหว่างรัฐกับประชาชนในทุกกลุ่มวัฒนธรรม

ประเทศไทยมีประชากรกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นกะเหรี่ยง มอญ ลาหู่ ม้ง อาข่า มลาบรี ชอง มานิ ชาวเล และอีกหลายสิบกลุ่ม ที่สืบทอดวัฒนธรรม ภาษา และวิถีชีวิตของตนมานานหลายร้อยปี อย่างไรก็ตาม ในอดีตกลุ่มเหล่านี้มักประสบปัญหาการถูกจำกัดสิทธิ การเข้าถึงบริการของรัฐไม่ทั่วถึง และบางครั้งถูกตีตราหรือเลือกปฏิบัติ รัฐบาลจึงผลักดันกฎหมายฉบับนี้เพื่อรับรองสิทธิขั้นพื้นฐาน และกำหนดกลไกในการส่งเสริมการดำรงอยู่ของวิถีชาติพันธุ์อย่างเป็นระบบ

สาระสำคัญของกฎหมาย

1. สิทธิและเสรีภาพ กำหนดให้กลุ่มชาติพันธุ์มีสิทธิในการดำรงชีวิตตามวิถีดั้งเดิม ทั้งด้านภาษา การแต่งกาย ความเชื่อ ศาสนา และประเพณี โดยรัฐมีหน้าที่คุ้มครองไม่ให้เกิดการเลือกปฏิบัติหรือกีดกัน
2. การมีส่วนร่วม กลุ่มชาติพันธุ์สามารถเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจของรัฐ โดยเฉพาะนโยบายที่กระทบต่อชุมชน เช่น การใช้ที่ดิน การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และการพัฒนาเศรษฐกิจ
3. การคุ้มครองพื้นที่และทรัพยากร รัฐจะต้องจัดให้มีมาตรการคุ้มครองพื้นที่ทำกิน พื้นที่อยู่อาศัย และทรัพยากรที่เกี่ยวเนื่องกับวิถีชีวิตของชาติพันธุ์ รวมถึงการอนุรักษ์พันธุกรรมพื้นถิ่น พืชและสมุนไพรที่เกี่ยวพันกับภูมิปัญญาท้องถิ่น
4. การส่งเสริมวัฒนธรรมและภูมิปัญญา เปิดโอกาสให้มีการจัดตั้งศูนย์วัฒนธรรมชาติพันธุ์ การบันทึกและเผยแพร่ภาษาท้องถิ่น รวมถึงการสนับสนุนการศึกษาที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมของแต่ละกลุ่ม
5. คณะกรรมการชาติพันธุ์แห่งชาติ จัดตั้งคณะกรรมการขึ้นมาทำหน้าที่กำหนดนโยบาย มาตรการ และแผนปฏิบัติการด้านชาติพันธุ์ โดยมีตัวแทนจากภาครัฐ ผู้ทรงคุณวุฒิ และตัวแทนกลุ่มชาติพันธุ์เข้าร่วม เพื่อให้เสียงของประชาชนสะท้อนสู่การกำหนดนโยบาย
6. มาตรการคุ้มครองพิเศษ หากมีกรณีที่กลุ่มชาติพันธุ์ใดถูกละเมิดสิทธิ ถูกขับไล่ หรือถูกเลือกปฏิบัติ รัฐจะต้องเร่งดำเนินการแก้ไข เยียวยา และคุ้มครองสิทธิตามกรอบกฎหมายและหลักสิทธิมนุษยชนสากล

การประกาศใช้ พ.ร.บ. ฉบับนี้จะช่วยสร้างความมั่นใจให้แก่กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทยมากกว่า 60 กลุ่ม ว่าพวกเขาได้รับการรับรองสถานะอย่างเป็นทางการในสังคมไทย กฎหมายนี้ยังช่วยเปิดพื้นที่ให้เกิดการสื่อสารและความเข้าใจร่วมกันระหว่างคนไทยส่วนใหญ่กับกลุ่มชาติพันธุ์ ลดความขัดแย้งเรื่องที่ดินและทรัพยากร ตลอดจนเสริมสร้างความหลากหลายทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นพลังในการพัฒนาประเทศ

การประกาศใช้ พระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ถือเป็น “หมุดหมายประวัติศาสตร์” ที่ทำให้กลุ่มชาติพันธุ์ทั่วประเทศมีหลักประกันทางกฎหมายอย่างเป็นรูปธรรม กฎหมายนี้ไม่เพียงเป็นเครื่องมือคุ้มครอง แต่ยังเป็นสะพานเชื่อมความเข้าใจและสร้างสังคมไทยที่หลากหลาย เคารพซึ่งกันและกัน และก้าวสู่อนาคตที่ทุกคนอยู่ร่วมกันอย่างเท่าเทียม

ที่มาภาพ วัดถ้ำดอกคำWat Tham Dok Kham