14 February 2020
2347
ขอบคุณภาพ จาก อีสานเร็คคอร์ด : https://isaanrecord.com/2019/12/10/seminar-25-years-mining-in-dong-ma-fai/
.
“ที่ไหนมีเหมืองหิน ที่นั่นมักจะมีความรุนแรง” คำพูดนี้อาจจะไม่ได้กล่าวเกินจริงมากนัก เพราะที่พื้นที่ตำบลดงมะไฟ อ.สุวรรณคูหา จ.หนองบัวลำภู เป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่ยืนยันคำกล่าวนี้ได้ดีที่สุดอีกพื้นที่หนึ่ง ยืนยันถึงปัญหาความรุนแรงที่เกิดขึ้นจริงจากการต่อสู้คัดค้านการทำเหมืองหินปูนและโรงโม่หิน
.
25 ปีแห่งการต่อสู้ กับการสูญเสีย 4 ชีวิตที่ลุกขึ้นมาต้านเหมือง บทเรียนที่เจ็บปวดที่สุดของนักต่อสู้กลุ่มอนุรักษ์ป่าชุมชนเขาเหล่าใหญ่-ผาจันได “อาจจะไม่มีใครกล้าพูดว่าใครเป็นคนฆ่า แต่ถ้าถามว่าใครได้ประโยชน์จากการตายของ 4 ชีวิต คงจะเห็นภาพชัดกว่า”
.
หากไล่ดู Timeline ของความรุนแรงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ เราจะเห็นที่มาที่ไปของความรุนแรงได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ปัญหาที่เกิดขึ้นมันเริ่มมาจากการขอประทานบัตรทำเหมืองหินปูนที่ภูผายา ภูเขาหินปูนที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และเป็นแหล่งหาอยู่หากินของชาวบ้าน การเพ่งเล็งภูเขาลูกนี้ของบริษัท ธ. ศิลาสิทธิ จำกัด ที่มีเจ้าของชื่อนายธีรสิทธิ์ ตรีวัฒน์สุวรรณ นักธุรกิจใหญ่จากจังหวัดอุดรธานี จึงเป็นเหมือนการจุดชนวนความรุนแรงในพื้นที่
.
เกิดการรวมกลุ่มของชาวบ้านหลายหมู่บ้าน จนเป็นการคัดค้านขนาดใหญ่ และบริษัทก็ต้องผิดหวัง เมื่อในภูผายามีการพบภาพเขียนสีโบราณ กลายเป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญ ความฝันของการทำเหมืองหินปูนที่ภูผายาจึงถูกดับมอดไป
.
แต่ความหวังก็ไม่หมดไปเสียทีเดียว เมื่อการประกาศแหล่งหินอุตสาหกรรมของรัฐปูทางไว้ให้อีกหลายที่ ในจังหวัดหนองบัวลำภู โดยเฉพาะในท้องที่ตำบลดงมะไฟ ที่มีปริมาณสำรองหินอุตสาหกรรมมากถึงร้อยละ 45 ของแหล่งหินสำรองในจังหวัดหนองบัวลำภู
.
เมื่อภูผายาทำเหมืองไม่ได้ เป้าหมายจึงเปลี่ยนไปเป็นภูผาฮวก (รวก) ในปี 2537 การกระทำดังกล่าวยิ่งเป็นเหมือนการราดน้ำมันเข้ากองไฟ ชาวบ้านยิ่งลุกฮือมากขึ้น มีการรวมตัวกันเพื่อยื่นหนังสือคัดค้านต่อหน่วยงานราชการต่าง ๆ หลังจากเริ่มขอประทานบัตรได้เพียงหนึ่งปี
.
ผู้ที่ลุกขึ้นมาคัดค้านถูกลอบยิงเสียชีวิตไปถึงสองคน คือนายบุญรอด ด้วงโคตะ และนายสนั่น สุวรรณ
.
การลอบยิงส่งผลกระทบกับการต่อสู้ของชาวบ้านโดยตรง สิ่งที่เกิดขึ้นคือความหวาดกลัว เพราะสารที่ส่งมาจากคนยิง คนสั่งการ นั่นคือการข่มขู่ให้ชาวบ้านหยุดคัดค้านการขอประทานบัตรทำเหมืองหินปูน
.
แต่ที่ไหนมีการกดขี่คุกคามให้กลัว ที่นั่นย่อมมีความคับแค้นใจ และความคับแค้นใจเมื่อถึงจุดหนึ่งหรือขีดจำกัดหนึ่งมักแปรเปลี่ยนเป็นพลังต่อต้านเสมอ หลังการตายใหม่ ๆ ของ 2 ชีวิต แม้ผู้คนที่ลุกขึ้นมาต่อต้านเหมืองจะลดลงไปบ้างจากความหวาดกลัว แต่จำนวนคนที่ยังยืนหยัดสู้อยู่ก็ยังมีอีกจำนวนมาก
.
รวมถึงผู้นำชุมชนคนสำคัญอย่างกำนันทองม้วน คำแจ่ม ที่เป็นเจ้าหน้าที่รัฐเพียงไม่กี่คนที่ยืนหยัดเคียงข้างประชาชนมาโดยตลอด ทำให้กำลังใจของชาวบ้านมีมากขึ้นไปอีก
.
แต่ถึงแม้จะมีคนคัดค้านมากขนาดไหนก็ไม่เคยได้รับการเหลียวแลจากหน่วยงานรัฐ เจ้าหน้าที่อุตสาหกรรมจังหวัดหนองบัวลำภูลงรังวัดพื้นที่ท่ามกลางเสียงคัดค้าน และในปี 2542 กำนันทองม้วน คำแจ่มและนายสม หอมพรมมา ถูกยิงเสียชีวิต และบริษัท ธ. ศิลาสิทธิ จำกัด ได้รับประทานบัตรทันที
.
การ "เชือดไก่ให้ลิงดู" เป็นวิธีการที่ถูกนำมาใช้เสมอจากคนที่เห็นแก่ตัว ขโมยภูเขาซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนโดยไม่เกรงกลัวต่อกฎหมาย ถึงแม้ทุกวันนี้จะจับตัวคนร้ายไม่ได้ หรือบทสรุปของคดีจะค้านสายตาชาวบ้านแค่ไหน แต่ถ้าถามว่าใครอยู่เบื้องหลัง ชื่อที่ปรากฏในหัวใจของทุกคนย่อมเป็นคนคนเดียวกันอย่างแน่นอน
.
เหมือนกับที่สังคมกำลังตั้งคำถามที่เกิดขึ้นที่ห้าง Terminal 21 ที่โคราช ว่าความผิดไม่ได้อยู่แค่เฉพาะตัวของทหารผู้นั้นคนเดียวที่ก่อเหตุรุนแรงฆ่าอย่างน้อย 27 ชีวิต แต่มันมีความผิดเชิงโครงสร้างหรือเชิงระบบที่ผูกโยงไปถึงหน่วยงานต้นสังกัดที่ทำให้ทหารผู้นั้นสร้างเหตุจูงใจจนก่อเหตุรุนแรงขึ้น สังคมก็ควรถามแบบเดียวกันว่าเบื้องหลังมือปืนที่ยิง 4 ชีวิตดงมะไฟมีเหตุจูงใจอะไรถึงทำให้ผู้ว่าจ้างมือปืนต้องจ้างมือปืนมาก่อเหตุความรุนแรง และภายใต้โครงสร้างรัฐที่มีทั้งอำนาจและกฎหมายอยู่ในมือ ยังมีใครมีอิทธิพล อำนาจและผลประโยชน์เหนือกว่ารัฐอีกที่สามารถเปิดไฟเขียวให้ก่อเหตุยิง 4 ชีวิตดงมะไฟจนถึงแก่ชีวิตได้
.
จนถึงบัดนี้ รัฐผู้เป็นองค์กรและตัวแทนในการใช้อำนาจแทนประชาชนผู้เป็นเจ้าของอำนาจอันแท้จริง ทำไมถึงยังจับมือปืน และผู้จ้างวาน และผู้รู้เห็นเป็นใจ และผู้หนุนหลัง ไม่ได้แม้สักคนเดียว
