โบราณว่า “ไม้อ่อนดัดง่าย ไม่แก่ดัดยาก” ซึ่งก็จริงอย่างที่สุด ยิ่งถ้าแก่มากๆ ดัดแล้วมันจะลำบากเปล่าๆ ก็นั่งภาวนาขอให้ตายไวๆ ไปเลยจะง่ายกว่า เรื่องการปลูกฝังสร้างสำนึก สร้างความคิดดีๆ ใหม่ๆ สร้างแบบแผนพฤติกรรม ให้กับผู้คนบนโลก ทั้งเพื่อยับยั้งและเพื่อเยียวยาโลก ก็เช่นกัน  รากฐานระยะยาวของงานพัฒนาเองก็ต้องคิดการไกลไปให้ถึงจุดหมายนั้น เพราะการสร้างกิจกรรมกระตุ้นความรู้ สร้างความเข้าใจ การตระหนักถึงปัญหาและการดำเนินการแก้ปัญหาให้สังคม ชุมชน ได้กลับตื่นตัว ฟื้นคืนหรือสร้างสร้างสรรค์ใหม่ ทั้งในเชิงแนวคิดและในเชิงปฏิบัติ NGOs หรือนักพัฒนา คือส่วนหนึ่งในการสร้างจิตสำนึก การสร้างพลังความเปลี่ยนแปลงสนับสนุน สร้างวาทกรรมอำนาจ ตลอดจนสร้างขบวนการเคลื่อนไหวใหม่ๆ ในสังคมโดยเฉพาะเกี่ยวกับอุดมการณ์อนุรักษ์ หรือขบวนการสีเขียว  รากฐานหนึ่งที่สำคัญมากในการปลูกฝัง หรือ ดัดไม้อ่อน เป็นเบื้องต้นเลย คือ ชุมชนและครอบครัว ต้องร่วมมือถ่ายทอด ให้รู้จักคุณค่า ให้เข้าใจความสัมพันธ์ของสรรพสิ่งที่เกี่ยวกับตน และให้รู้จักทำหน้าที่ในเชิงปฏิบัติ ในเชิงฝึกฝน หรือสัมผัสทุกวันๆ จากแบบแผนชีวิตในครัวเรือน คุณค่าพื้นฐานในตัวตน มาเป็นแนวทางปฏิบัติเชิงวิถี ฝังรากลึกกลายเป็นประเพณีวัฒนธรรม เป็นอัตลักษณ์อยู่ในชุมชน รากฐานอันที่สอง คือ โรงเรียน คือสถาบันที่ก้าวหน้า ที่สามารถก้าวไปสู่การสร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ ที่จำเป็น สอดคล้องและกลั่นกรองผสมผสาน [...]