วรภัทร  วีรพัฒนคุปต์

                บนเส้นทางสายธารที่พานพบ  คือทำนบเหี้ยมโหดบนโขดหิน  คือตำนานแห่งประชาน้ำตาริน  จึงอยากเดินบนดินจนสิ้นใจ”  

 

                  เป็นบทกวีที่กินใจจนทำให้คนสมองปลาทองอย่างผมจำได้จนขึ้นใจ  เป็นบทกลอนสั้นๆที่สะท้อนได้ถึงจิตวิญญาณ ตัวตนของคนจริงที่ชื่อ “สุวิทย์ วัดหนู” ได้เป็นอย่างดี

          ผมต้องออกตัวก่อนเลยว่า  ที่จริงผมกับพี่สุวิทย์ไม่เคยรู้จักกัน ไม่เคยเจอหน้ากัน  ไม่เคยมีความเกี่ยวข้องใดๆกันมาก่อนเลย  ผมได้เข้ามาในแวดวงขบวนการภาคประชาชนก็หลังจากที่พี่สุวิทย์ได้จากไปแล้ว

      อันที่จริง ถ้าไม่ใช่เพราะได้เห็นข่าวการตายของพี่สุวิทย์  ผมก็ไม่รู้จักด้วยซ้ำว่าเขาคือใคร  หรือในทางกลับกัน ถ้าผมรู้จักพี่สุวิทย์เร็วกว่านั้น  แกก็คงได้รับการเหยียดหยามจากผมอย่างเดียวกับที่ผมเคยทำไว้กับบุคคลอีกหลาย คนที่วันนี้ผมให้ความเคารพนับถือเป็นพี่น้องครูบาอาจารย์   ด้วยเหตุผลควายๆว่า ในอดีต ที่ผมรู้สึกว่า “NGO” แปลว่า “โง่”

      คำสบถที่ผมมักใช้แสดงถึงความรู้สึกรังเกียจที่มีต่อเอ็นจีโอคือ “ไอ้เอ็นจีโอห่าพวกนี้ นอกจากรับจ้างประท้วงแล้วมันเคยทำประโยชน์อะไรให้ประเทศบ้างวะ”

      จนกระทั่งการรัฐประหาร19กันยายน2549  ซึ่งได้เปลี่ยนชีวิตของผม จากการที่ยอมรับแต่การทำกิจกรรมแนวผู้นำเยาวชนในระบบของสภานักศึกษาใน มหาวิทยาลัย  สภาเยาวชน   หรือกิจกรรมแนวจิตอาสาอย่างการสอนหนังสือเด็ก ทำกิจกรรมกับเด็กพิการ ผู้สูงอายุ อะไรทำนองนี้   มาสู่การเดินเข้าหาในสิ่งที่ผมเคยรังเกียจสุดลิ่มทิ่มประตู อย่างขบวนการประชาธิปไตยภาคประชาชน (ที่ภาพแรกที่มักผุดในหัวก่อนเลย คือการชุมนุมประท้วง แหกปากจับผิดนักการเมือง)

      ด้วยเหตุที่ว่า ผมเริ่มรู้สึกว่า “ประชาธิปไตย” ในความหมายของผมที่เคยคิดเพียงว่าต้องเคารพการเลือกตั้งและวิถีทาง รัฐสภา(เพราะผมเป็นยุวชนประชาธิปไตยของรัฐสภาด้วย) มันเริ่ม “ไม่ใช่แล้ว(ว่ะ)!!!”

      และบังเอิญว่าช่วงรอบปี2550  ก็ดันเป็นช่วงปีที่เราได้สูญเสียนักรบประชาชนคนสำคัญไปถึง 3 ท่านรวด  หนึ่งในนั้นก็คือพี่สุวิทย์ (อีก 2 ท่านคือ วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์  และ นันทโชติ ชัยรัตน์)

      แม้ว่าผมจะเริ่มเข้าสู่กิจกรรมการเมืองภาคประชาชนและการเคลื่อนไหวเรื่อง สิทธิมนุษยชน  จากจุดที่ผมยอมรับไม่ได้กับการรัฐประหาร  และได้กล่าวโทษ “พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย”  ว่าเป็นขบวนการ “เอ็นจีโอสายอำมาตย์” ที่สนับสนุนการรัฐประหาร  แต่นั่นก็คือจุดเริ่มต้นของยุค “ฉันจึงมาหาความหมาย” สำหรับผม

      การเดินทางตามหาความหมาย ได้ทำให้ผมเจอผู้คนในแวดวงนักรบประชาชนมากมาย  ที่ได้มีส่วนหล่อหลอม  เคี่ยวกรำ ความคิด  อุดมการณ์ จิตวิญญาณของผมมากมาย  ทั้ง เมธา  มาสขาว  , บุญแทน ตันสุเทพวีรวงศ์ , ลัดดาวัลย์  ตันติวิทยาพิทักษ์ , อาจารย์ภัทรมน สุวพันธุ์ (ที่ผมมักเรียกว่า “เจ๊”)  , นิติรัตน์ ทรัพย์สมบูรณ์  , บำรุง คะโยธา , มาลีรัตน์ แก้วก่า ,สุริยะใส กตะศิลา , ประสาร มฤคพิทักษ์ , สุนี ไชยรส , กานต์ ธงไชย(ลูกชายของ “พิภพ ธงไชย”) ,  ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล  และอีก ฯลฯ ที่ผมไม่สามารถเอ่ยชื่อได้ทั้งหมด

     บุคคลดังที่กล่าวมานี้  เป็นบุคคลที่อาจมีความเกี่ยวข้องผูกพัน คุ้นเคย สนิทสนมมากน้อยแตกต่างกันออกไป   บางท่านอาจเคยร่วมงานกันมา  บางท่านอาจได้พบเจอกันตามเวทีต่างๆหรือกินเหล้าด้วยกันบ่อยบ้างไม่บ่อยบ้าง แต่ก็ได้ให้ข้อคิดดีๆแก่ผมเสมอทุกครั้งที่เจอกัน  หรือแม้แต่บางท่านอย่าง “หัวหน้าโย”(บำรุง คะโยธา)  ผมก็เคยเจอเพียงครั้งเดียวด้วยซ้ำ  จากการไปกิจกรรมค่ายสิทธิมนุษยชน ลงพื้นบ้านกุดนาไก้  แต่กระนั้นบุคคลเหล่านี้ก็นับได้ว่าเป็นบุคคลที่มีอิทธิพลต่อ “จุดเหวี่ยง” ทางความคิด จิตวิญญาณของผมอย่างมาก (คนที่สนิทกับผมจะรู้ดี ว่าในเส้นทางนี้ ผมมีจุดเหวี่ยง ผกผันเยอะมาก กว่าจะมาเป็นตัวผมในวันนี้ จนหลายคนก็ตามไม่ค่อยทัน  บางทีก็ทำให้เพื่อนพี่น้องหลายคนปรับตัวหรือทำใจกับผมไม่ได้ ฮา)

     แต่สิ่งที่เป็นจุดร่วมเดียวกันที่ทำให้ผมต้องพูดถึงและเอ่ยชื่อบุคคลเหล่า นี้  เพราะพวกเขาเหล่านี้ ล้วนเป็นเพื่อน เป็นพี่ เป็นน้อง ที่เคยร่วมงานกับ “สุวิทย์ วัดหนู” มาทั้งสิ้น

     เพราะว่าพี่สุวิทย์  คือหนึ่งในนักศึกษาที่ร่วมการต่อสู้เคลื่อนไหวเรียกร้องประชาธิปไตย ขับไล่เผด็จการในเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516    เป็นแกนนำ “แนวร่วมอาชีวะเพื่อประชาธิปไตย” ในช่วงยุคแตกแยกรุนแรงระหว่างอุดมการณ์ซ้ายขวา จนในที่สุดเมื่อเกิดเหตุ 6 ตุลาคม 2519  พี่สุวิทย์ได้เดินหน้าตามอุดมการณ์  มุ่งสู่ป่าไปเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) ในเขตงาน508 ช่องช้าง สุราษฎร์ธานี  ต่อมาก็ได้รับมอบหมายจากพรรคให้ไปขยายงานในพื้นที่ชุมพร รวมแล้วพี่สุวิทย์ใช้ชีวิตจับปืนอยู่ในป่ายาวนานถึง 8 ปี

     หลังออกจากป่า  พี่สุวิทย์ก็ได้กลับมาเริ่มกลับมาสู่งานภาคการพัฒนากับทางมูลนิธิดวง ประทีป(ซึ่งเริ่มจากโรงเรียนวันละบาทในชุมชนแออัดคลองเตยของ “ครูประทีป อึ้งทรงธรรม ฮาตะ”) จากการทำงานเพื่อสร้างอนาคตและสังคมที่พึงประสงค์ให้เด็กด้อยโอกาสในสลัม คลองเตย  ก็ได้ยกระดับมาสู่การทำงานแบบเกาะติดประเด็นคนยากจนในเมือง  สิทธิชุมชน ความมั่นคงในที่อยู่อาศัย  ในนามของมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย ซึ่งต่อมาพี่สุวทย์ได้เป็นเลขาธิการและกรรมการของมูลนิธินี้มาตลอด(จนภาย หลังได้ลาออกมาเพื่อเดินหน้างงานสร้างพรรคการเมืองทางเลือกของภาคประชาชน)

     นอกจากนี้พี่สุวิทย์ยังเคยเป็นทั้งที่ปรึกษาสมัชชาคนจน , เป็นผู้ร่วมก่อตั้งและที่ปรึกษาเครือข่ายสลัม4ภาค , เลขาธิการคณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.)  และได้สนับสนุนการต่อสู้ของสมัชชาเกษตรกรรายย่อยภาคอีสาน(สกยอ.)  

     อันที่จริงการต่อสู้ของพี่สุวิทย์เพื่อผู้ยากไร้ แกก็ทำมานานแล้วตั้งแต่สมัยยังเป็นนักศึกษา  อย่างการต่อสู้คัดค้านการสร้างอ่างเก็บน้ำมาบประชัน อ.บางละมุง จ.ชลบุรี ปี2517 หลังจากที่แกนนำในพื้นที่ถูกยิงเสียชีวิต  ซึ่งอ่างเก็บน้ำนี้สร้างเพื่อเอื้อบรรดาโรงแรม มิใช่เพื่อการชลประทาน  มีคนพื้นที่เดือดร้อนกว่า 2,000ครอบครัว  พี่สุวิทย์ต่อสู้จนโครงการก่อสร้างนี้ชะงัก  ถูกบรรดานายทุนโกรธค้น ส่งมือปืนมาลอบฆ่า แต่เคราะห์ดีที่รอดมาได้ (และผมเข้าใจว่าจุดนี้เอง ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ “สุทธิ อัชฌาศัย” กลายเป็นนักสู้เพื่อประชาชนภาคตะวันออก  เพราะพี่สุทธิก็เคยพูดไว้ว่าพี่สุวิทย์คือคนหนึ่งที่เป็นรุ่นพี่ผู้สร้างแรง บันดาลใจให้พี่สุทธิ)

     พี่สุวิทย์  เป็นคนที่ให้มรดกทางความคิดในการยกระดับประชาชน  โดยได้ทำให้พวกเราเห็นถึงความสำคัญของการที่ต้องทำงานขับเคลื่อนภาคการพัฒนา ที่ทำต่อประชาชน(บุคคล) ชุมชน  ไปพร้อมกับการขับเคลื่อนภาคการเมือง  การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน โดยพี่สุวิทย์ได้เป็นผู้ผลักดันพระราชบัญญัติชุมชนแออัดฉบับภาคประชาชนอีก ด้วย

     และพี่สุวิทย์ก็ไม่ได้ละทิ้งบทการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย ท้าทายอำนาจเผด็จการ  โดยในเหตุพฤษภาทมิฬ2535                พี่สุวิทย์ก็เป็นหนึ่งในคณะกรรมการรณรงค์เพื่อ ประชาธิปไตย(ครป.)ที่เป็นองค์กรร่วมสู้ในเหตุการณ์นี้  และทำหน้าที่โฆษกบนเวทีในระหว่างการต่อสู้นี้ด้วย

     ต่อมาในปี2549  เมื่อการใช้อำนาจอย่างไม่เป็นธรรมรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร มาถึงจุดของการลุอำนาจอย่างที่สุด  จนทำให้เอ็นจีโอ นักวิชาการ  เครือข่ายประชาชนมากมายต้องรวมขบวนกันเป็น “พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย” พี่สุวิทย์ก็ยังทำหน้าที่โฆษกบนเวที  และต้องยอมรับว่าการก่อตั้งขบวนการพันธมิตรฯในยุคนั้น  ได้สร้างปรากฎการณ์น่าสนใจคือ การที่ประชาชนที่เป็นชนชั้นกลาง  ชนชั้นผู้มีอันจะกิน  กับขบวนการคนจนสลัม  ชาวนา แรงงาน มาอยู่ในการชุมนุมประท้วงเดียวกัน  เรียนรู้ความเป็นพลเมืองผู้ไม่ยอมจำนนต่อเผด็จการรัฐสภาด้วยกัน(วันนี้ตัวผม ยังบ่นบ่อยครั้งกับบรรดาพี่ๆที่เคารพทั้งหลาย รวมทั้งเพื่อนฝูงนักกิจกรรม  ลูกหลานคนเดือนตุลา  ลูกหลานแกนนำในพันธมิตรฯ ว่าจะทำยังไงให้เรารักษาขบวนการประชาชนให้มันได้อย่างตอนเริ่มก่อตั้ง พันธมิตรฯ เพราะวันนี้มันแตกกระจายจนสมานกลับได้ยาก และเหมือนจะเริ่มหลงทางมาหักล้าง ทำลายกันเอง)

     ผมเข้ามาในแวดวงขบวนการภาคประชาชนหลังพี่สุวิทย์จากไปแล้ว  แต่อย่างน้อยๆการที่ผมได้เข้าร่วมกลุ่มศึกษาพรรคการเมืองทางเลือก  มาเจอหัวหน้าไผ่(นิติรัตน์ ทรัพย์สมบูรณ์) เจ๊เอ๋ (อ.ภัทรมน สุวพันธ์) และพี่ๆเอ็นจีโอ ผู้นำกรรมกร ผู้นำเกษตรกร นักสู้เพื่อคนสลัม คนไร้ที่ คนไร้บ้านอีกหลายท่าน ก็ได้ทำให้ผมรู้ว่าพี่สุวิทย์ฝากมรดกไว้ก่อนหมดลมหายใจอีกอย่างคือ ภาพฝันอนาคตการมี “พรรคการเมืองทางเลือก”ของภาคประชาชน พรรคที่สมาชิกคือผู้มีอำนาจสำคัญสูงสุด  มีอุดมการณ์และปฏิบัติการเพื่อสนองความหลากหลายของกลุ่มประเด็นสังคม มีทั้งชาวนา  กรรมกร  สตรี  เด็กเยาวชน เป็นปีกของพรรค 

          ภารกิจนี้พี่สุวิทย์ยังทำได้ไม่ทันจบก็สิ้นลมจากพวกเราไปเสียก่อน  เพราะแกไม่ได้ต้องการสร้างพรรคเพื่อให้ตัวเองได้ไปสู่การมีตำแหน่งทางการ เมือง(ที่จริงถ้าแกอยากมี แกยอมขายตัวตามข้อเสนอที่พวกนักการเมืองพยายามยื่นให้แกมาตลอดยังง่ายกว่า เยอะ) แต่แกอยากสร้างพรรคที่เป็นของประชาชน  พรรคที่สามารถเคลื่อนอุดมการณ์สาธารณะของชนทุกทุกชั้นทุกกลุ่ม  เพื่อยกระดับการเมืองภาคประชาชนหลุดพ้นการผูกขาดจากการเมืองที่รับใช้ทุนเอา เปรียบประชาชน

     ในโอกาสที่กำลังจะครบรอบ 5 ปี แห่งการจากไปของพี่สุวิทย์ ในวันที่11 มีนาคม 2555 ที่กำลังจะถึงนี้  ผมจึงขออุทิศบทความนี้เพื่อแทนความศรัทธา  คาราวะ และรำลึกถึงพี่สุวิทย์ที่ได้ทำให้คนรุ่นหลังอย่างผมยังมีแรงบันดาลใจ ไม่อยากเดินหนีออกไปจากเส้นทางการต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมของปวงประชา  และเปลี่ยนจากความเบื่อหน่าย อ่อนล้า มาเป็นความภาคภูมิและศรัทธากับหนทางการต่อสู้ที่ “ยิ่งสู้ ยิ่งจน แต่อิ่มใจ” (พี่น้องหลายคนที่รู้จัก สู้ร่วมกันมากับพี่สุวิทย์ วันนี้กลายเป็นอำมาตย์บ้าง นายทุนบ้าง เขาไปตามแนวทางการเมืองแบบที่เขาเชื่อว่าใช่  หรือเพราะไปรับงานใคร ถูกใครจ้างให้มาทำลายพี่น้องภาคประชาชนด้วยกัน อันนี้ผมขอไม่พูดถึงแล้วกัน)

     อย่างน้อยวันนี้พี่สุวิทย์ก็จะยังมีชีวิตอยู่ในความคิด จิตวิญญาณของผมและเพื่อนพี่น้องอีกหลายคน ผมเชื่อว่าคนดีคนนี้…จะไม่มีวันตายไปจากใจพวกเรานะครับ

วรภัทร  วีรพัฒนคุปต์

“ …เลิกฝันเสียทีว่าสักวันหนึ่งจะกลับไปเป็นเหมือนเดิม  สังคมยอมรับองค์กรนี้ว่าเป็นสื่อสาธารณะไปแล้ว จากเวทีที่จัดกับภาคประชาชน   ประชาชนส่วนหนึ่งได้รู้สึกไปแล้วว่าไทยพีบีเอสเป็นสื่อของเขา…”

เทพชัย หย่อง (8 ก.ย. 2554  ที่รัฐสภา)

นี่คือคำกล่าวอย่างหนักแน่นของ “เทพชัย หย่อง”  หรือที่ใครหลายคนที่เคยทำกิจกรรมร่วมกับ ThaiPBS เรียกแกว่า “น้าสิ่ว”(ชื่อเล่นคุณเทพชัย)  ในระหว่างการเข้าชี้แจงผลการดำเนินงานของ “องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย” (ส.ส.ท. หรือ TPBS) ต่อสภาผู้แทนราษฎร

ตอนแรกผมก็ทราบเพียงว่ามีการแถลงผลการดำเนินงานต่อสภาผู้แทนราษฎร แต่ไม่ทราบว่าเกิดอะไรขึ้น เพราะผมทำงานสนามอยู่ต่างจังหวัด  จนกระทั่งมีเพื่อนรุ่นพี่คนหนึ่ง Broadcast ข้อความใน BB มา ใจความว่า “มีความพยายามของพรรคการเมืองฝ่ายรัฐบาลที่จะแทรกแซงการทำงานของ ThaiPBS”  ผมจึงได้ตามข่าวในภายหลังจากการสอบถามเพื่อนที่ทำงานอยู่ TPBS  และได้เปิดคลิปในYou tube ดูการอภิปรายของ “นายจิรายุ ห่วงทรัพย์”  และ “นายสุนัย จุลพงศธร”

สำหรับนายสุนัยหน้าดำหัวขาว  ผมคงไม่พูดถึงมาก  เพราะผมไม่หวังจะได้ฟังอะไรที่เป็นสาระดีๆจากปากของนายคนนี้อยู่แล้ว (ทั้งๆที่ผมก็เคยชอบผลงาน “นิราศบาหลี”ของแก)   แต่ที่น่าผิดหวังที่สุด  ก็คงเป็นนายจิรายุ  ที่เป็นคนทำงานสื่อมวลชนมาก่อนและเป็นลูกหม้อเก่าของสถานีโทรทัศน์ ITV ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็น “ทีวีเสรี” (แต่จริงๆนายคนนี้ก็รับใช้ ITVในยุคที่กลายเป็น “ทีวีทรราชย์” น่ะแหละ)  การอภิปรายของนายจิรายุ ทำให้ผมต้องเอ่ยว่า นอกจากจะไม่เหมาะสมแก่ความเป็นผู้แทนปวงชนแล้ว  ยังต้องถือว่าเป็นบุคคลที่ล้มละลายในความเป็น “สื่อมวลชน” ด้วย

….และต้องถือว่า เป็นคน“เนรคุณ” ที่ควรต้องถูกสาปแช่งอย่างถึงที่สุด !!!!

เมื่อพูดมาถึงตรงนี้  ผมก็อยากจะขอย้อนรอยถึงที่มาที่ไปของ “ทีวีสาธารณะ”  ช่องนี้เสียหน่อย…

ก่อนจะมาถึงการเป็นทีวีสาธารณะ  ต้องเล่าย้อนไปถึงการเกิดขึ้นของสถานีโทรทัศน์ระบบ UHF ที่ชื่อว่า “ITV” ที่หมายถึง “Independent TV” หรือ “ทีวีเสรี”   ซึ่งเกิดขึ้นจากดำริของ “นายอานันท์ ปันยารชุน” ขณะที่ดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรี(รอบที่ 2 ภายหลังเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ 2535)  โดยท่านนายกฯอานันท์ได้เล็งเห็นว่า จากเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ ที่เกิดขึ้นนั้น   นอกจากความเลวร้ายของทหาร ตำรวจ  ที่ทำร้าย เข่นฆ่าประชาชน รับใช้นายกรัฐมนตรี(พลเอกสุจินดา คราประยูร ผู้นำการรัฐประหารปี2534 และตระบัดสัตย์มารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีโดยตนเองไม่ได้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร)แล้ว  ความเลวร้ายอีกอย่างจากเหตุการณ์ครั้งนั้นคือ  การที่สื่อวิทยุโทรทัศน์ทุกช่องอยู่ในกำกับดูแลของรัฐ  ได้ทำตัวเป็นเหมือน “สถานีวิทยุยานเกราะยุค 6 ตุลา 19” ในการเป็นกระบอกเสียงบิดเบือนข้อเท็จจริงที่รัฐบาลผสม                          “ทหาร + นักการเมืองทรราชย์” สั่งฆ่าประชาชนบ้าคลั่ง  และปิดกั้นการรับรู้ความจริงของประชาชนต่อเหตุรุนแรงที่เกิดขึ้น(จะบอกว่าประเทศไทยเวลานั้นตกในภาวะเหมือนประเทศเพื่อนบ้านอย่างพม่าก็คงไม่ผิด)

ท่านนายกฯอานันท์จึงเห็นว่า ควรจะต้องมี “ทีวีเสรี” ที่สามารถนำเสนอข้อมูลข่าวสารได้อย่างเป็นอิสระต่ออำนาจรัฐ และอำนาจทุนทั้งปวง  ที่สามารถสื่อสารความจริงต่อสังคมและเป็นกระบอกเสียงของประชาชนได้  รวมทั้งเป็นช่องโทรทัศน์ที่สามารถนำเสนอรายการต่างๆที่เป็นประโยชน์ เป็นสาระต่อสังคมได้มากกว่าช่องโทรทัศน์ทั่วๆไปที่ต้องบริหารผลประโยชน์ร่วมกับฝ่ายการเมือง  ฝ่ายรัฐ ฝ่ายทุน (บางทีเขาก็เรียกว่า “มาเฟียสื่อ”) จึงได้มีนโยบายการจัดตั้ง “ทีวีเสรี” เป็นนโยบายทิ้งทวนก่อนหมดวาระการเป็นรัฐบาลเฉพาะกาล

ในปี 2538  เราจึงได้รู้จัก “ITV” เป็นครั้งแรกภายใต้สโลแกน “ITV ทีวีเสรี” โดยสำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี(สปน.) เป็นเจ้าของคลื่นความถี่และเป็นผู้กำกับดูแลการเปิดประมูลให้เอกชนเช่าสัมปทาน โดยผู้ชนะสัมปทานคือกลุ่มบริษัท สยามทีวีแอนด์คอมมิวนิเคชั่นส์ จำกัด  และได้ชักชวนพร้อมทั้งเชิญชวนให้บริษัท เนชั่น มัลติมีเดีย กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) เข้าร่วมถือหุ้น และบริหารสถานีฯ ด้วย  ก่อนจะมาเป็น “บริษัท ไอทีวี จำกัด(มหาชน)”

ไอทีวีในยุคนั้นจึงเป็นสถานีโทรทัศน์ที่โดดเด่นในด้านรายการข่าวและสารคดีเชิงข่าว  ก่อนที่ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2543 บริษัท ชิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ได้เข้ามาซื้อหุ้นของ บมจ.ไอทีวี จากธนาคารไทยพาณิชย์ ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ ที่แสดงความจำนงจะขายหุ้น หลังประสบปัญหาในการบริหารสถานีฯ ส่งผลให้พนักงานฝ่ายข่าวของสถานีฯ บางส่วนไม่เห็นด้วย และเมื่อ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด เข้าซื้อหุ้นเป็นผลสำเร็จ กลุ่มผู้บริหารและพนักงานฝ่ายข่าวบางส่วน ที่นำโดย นายเทพชัย หย่อง จึงตัดสินใจลาออกจากสถานีฯ

ITV จึงปิดฉากการเป็น “ทีวีเสรี” นับแต่นั้นมา  พร้อมกับการเริ่มต้นเป็นทีวีของกลุ่มทุน “ชินคอร์ป” ที่เน้นขายรายการบันเทิงและโฆษณา  รวมทั้งการเป็นสื่อที่รับใช้อำนาจการเมือง “ชินวัตราธิปไตย” นับแต่นั้น

แต่อย่างไรก็ตามก็ต้องขอบคุณที่ กระบวรนการยุติธรรมของศาลปกครองท่านมีตา เวรกรรมมีจริง  ในวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2549 ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาเพิกถอนคำสั่งของอนุญาโตตุลาการ ที่ชี้ขาดให้ สปน.ลดค่าสัมปทานแก่สถานีฯ เป็นเงิน 230 ล้านบาท ตลอดจนการปรับเพิ่มสัดส่วนรายการบันเทิงในผังรายการ เป็นร้อยละ 50 เท่ากับรายการข่าวและสาระ รวมถึงการจ่ายค่าชดเชยโดย สปน. ซึ่งเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2549 ศาลปกครองสูงสุดก็พิพากษายืนตามศาลปกครองกลาง ส่งผลให้ บมจ.ไอทีวี ต้องจ่ายค่าสัมปทานสำหรับเช่าสถานีโทรทัศน์ไอทีวี เป็นเงิน 1,000 ล้านบาทต่อปีตามเดิม และต้องปรับเพิ่มสัดส่วนให้รายการข่าวและสาระ เป็นร้อยละ 70 ต่อรายการบันเทิง ร้อยละ 30 ตามเดิม นอกจากนี้ บมจ.ไอทีวี ยังต้องเสียค่าปรับจากการผิดสัญญาสัมปทาน จากการเปลี่ยนแปลงผังรายการที่ไม่เป็นไปตามสัญญาสัมปทาน คิดเป็นร้อยละ 10 ของค่าสัมปทานในแต่ละปี คิดเป็นรายวัน วันละ 100 ล้านบาท นับตั้งแต่เริ่มมีการปรับผังรายการ รวมระยะเวลา 2 ปี

ต่อมา14 ธันวาคม พ.ศ. 2549 นายจุลยุทธ หิรัณยะวสิต ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ประกาศให้ บมจ.ไอทีวี ชำระค่าสัมปทานที่ค้างอยู่ จำนวนทั้งสิ้น 2,210 ล้านบาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 เป็นจำนวนเงินรวม 464 ล้าน 5 แสนบาท มาชำระกับ สปน.ภายใน 45 วัน และให้ชำระค่าปรับ กรณีทำผิดสัญญาเรื่องปรับผังรายการ อีกกว่า 97,760 ล้านบาท  ซึ่งเมื่อ บมจ.     ไอทีวี ไม่สามารถจ่ายค่าสัมปทานและคำเสียหายดังกล่าวให้กับ สปน.ได้   ที่สุดแล้ว ในวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2550 คณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้ยกเลิกสัญญาสัมปทานจัดตั้งสถานีโทรทัศน์เสรี ระหว่าง สปน.กับ บมจ.ไอทีวี และสั่งให้ยุติการออกอากาศ สถานีโทรทัศน์ไอทีวี ในวันเดียวกัน เมื่อเวลา 24.00 น(จนเกิดปรากฎการณ์ “ทีวีจอดำ”)

จึงสรุปได้ว่า จุดจบของทีวีเสรีช่องนี้ เกิดขึ้นเพราะการเข้าครอบงำของกลุ่มทุนการเมือง ที่เข้ามาแล้วทำผิดเงื่อนไขการให้สัมปทาน รวมทั้งผิดต่อเจตนารมณ์การเป็นทีวีเสรี  แต่ก็ยังมีพวกยอมรับความจริงไม่ได้ กล่าวหาว่าเป็นเพราะการรัฐประหารบ้าง  เพราะเอ็นจีโอสายอำมาตย์บ้าง (รวมทั้งตัวผมเวลานั้น ที่สวมเสื้อต่อต้าน คมช. อยู่  และมองอะไรที่เกิดขึ้นในยุครัฐบาล คมช. เป็นเรื่องเลวร้ายไปเสียหมด)

ต่อมาภายหลัง  สถานีโทรทัศน์ UHF ช่องนี้  ได้ฟื้นคืนชีพใหม่  โดยการจัดตั้งให้เป็น “ทีวีสาธารณะ” ซึ่งมีสถานะที่เปลี่ยนไปจากเดิมคือ  เป็นสถานีโทรทัศน์ที่กำกับดูแลโดย “องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย” ซึ่งเป็นองค์กรจัดตั้งตามกฎหมาย มีความเป็นอิสระจากอำนาจรัฐ  กำหนดทิศทางโดยคณะกรรมการนโยบายที่มาจากการสรรหาโดยภาคประชาสังคม  มีงบประมาณจากภาษีสุราและยาสูบ  อิสระจากอำนาจทุนเพราะไม่ต้องพึ่งรายได้จากงบค่าเวลาโฆษณา  รวมทั้งมีการติดตามตรวจสอบการทำงานโดย “สภาผู้รับชมและรับฟังรายการ” ที่มีผู้แทนจากภาคประชาสังคมสายงานต่างๆ 

จากผลงานที่ผ่านมา 4 ปี ของ “ทีวีไทย ทีวีสาธารณะ” มีสิ่งที่ผมต้องยอมรับกันตรงๆ แม้ว่าโดยส่วนตัวผมเอง จะค่อนข้างได้รับเกียรติให้ไปร่วมเป็นวิทยากรในรายการของช่อง “สถานีโทรทัศน์แห่งชาติ”(สทท.11 เดิม)บ่อยกว่าช่อง            ทีวีไทย   แต่สิ่งหนึ่งที่ทั้งช่องสถานีโทรทัศน์แห่งชาติ และช่องทีวีอื่นๆทำไม่ได้อย่างทีวีไทย  คือการที่ทีวีไทยวันนี้ ไม่เพียงถือว่าเป็นทีวีที่ให้ความรู้ ข่าวสารสาระที่เป็นประโยชน์ ในรูปแบบที่สร้างสรรค์และฉีกกรอบเดิมๆเท่านั้น  แต่ยังถือได้ว่าเป็นทีวีที่เป็นกระบอกเสียงให้กับประชาชน  เป็นสื่อแทนความทุกข์ยากในมุมมืดของสังคม  และเป็นสื่อที่ตีแผ่ความจริงในสังคมได้อย่างถึงลูกถึงคน ตรงไปตรงมา

ทั้งรายการข่าว  และรายการสัมภาษณ์ต่างๆ สามารถหยิบยกประเด็นต่างๆในสังคมมานำเสนอได้อย่างรอบด้าน  และในความรู้สึกของผมที่ผูกพันกับแวดวงขบวนการสิทธิมนุษยชน  ผมต้องยอมรับเลยว่าช่องนี้มีรายการดีๆที่ผมไม่คิดว่าจะหาดูได้ในฟรีทีวีหลัก 5 ช่องได้  อย่างรายการ “สิทธิวิวาทะ”  และ “เวทีสาธารณะ” ที่ผมชอบในการเป็นทีวีสิทธิมนุษยชนที่หาดูได้ยากมาก  และดูแล้วรู้สึกว่า ไม่เป็นเพียงรายการที่เราจะฟังคนพูด แต่เราฟังแล้วได้คิด ได้ตระหนักต่อปัญหาสังคมที่รายการนำเสนอจนเรารู้สึกว่า ปัญหาสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นในมุมต่างๆของสังคม เป็นปัญหาร่วมของพวกเราทุกคนในสังคม

หรือแม้แต่รายการละครอย่าง “หมอหงวน…แสงดาวแห่งศรัทธา”  และ “โรงงานสำราญใจ” ก็ยังเป็นละครที่สามารถให้ปัญญาแก่สังคมได้อย่างดียิ่ง (ขออภัยที่ผมอาจไม่ได้กล่าวถึงอีกหลายรายการดีๆในช่องนี้)

และที่ต้องเรียกว่า  เป็นความเหนือชั้นยิ่งสำหรับทีวีไทย  คือการที่ TPBS สามารถทำให้ทีวีไทยเป็นของประชาชนได้อย่างแท้จริง  กับการที่ส่วนงาน “สำนักทุนทางสังคม” สามารถเป็นที่พึ่งให้กับประชาชนในยามวิกฤตของประเทศ  ไม่ว่าจะเป็นช่วงวิกฤตการเมืองปี 2553  ที่TPBSได้มีส่วนในการระดมเครือข่ายภาคประชาสังคมกลุ่มทำงานประเด็นปัญหาต่างๆ รวมทั้งขบวนการการเมืองที่มีความขัดแย้งกันสุดขั้ว มาร่วมกันคิดหาทางออกให้กับประเทศไทยที่กำลังมีความขัดแย้งรุนแรงสุดๆ ซึ่งจะบอกว่าเป็นก้าวแรกแห่งการ “ปฏิรูปประเทศไทย” ในเวลาต่อมาที่เป็นรูปธรรม ก็คงไม่ผิด 

นอกจากนี้ในวิกฤตอุทกภัยเมื่อปลายปี 2553  ก็ต้องยอมรับว่า TPBS เป็นฟันเฟืองสำคัญที่ทำให้เกิดการรวมกันของขบวนการภาคประชาชนทั้งเอ็นจีโอสายงานต่างๆ  กลุ่มธุรกิจเพื่อสังคม สามารถมาร่วมกันคิดจนเกิดการปฏิรูปแนวทางบริหารจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติโดยภาคประชาชน ได้อย่างเป็นรูปธรรมเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์จริงๆ  และในปี2554  TPBS ก็ได้เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้เกิด “ศูนย์ประสานงานเสียงประชาชน” และทำให้การเลือกตั้งในปีนี้  มีความหมายมากกว่าแค่การไปหย่อนบัตรเลือกตั้ง  แต่ทำให้สังคมได้ตระหนักถึงความสำคัญของการเลือกตั้งที่ประชาชนควรมีส่วนเป็น “เจ้าของนโยบายสาธารณะ”ของประเทศด้วย

สรุปแล้ว  ทีวีไทยวันนี้ได้ทำให้ประชาชนอย่างผม  ได้รู้จักสื่อสารมวลชนที่เป็น “สื่อของมวลชน”  ที่ทำได้มากกว่าแค่การเป็นสื่อ  แต่ยังสามารถเป็นผู้ระดมทุนทางสังคมให้เกิดพลังปัญญา พลังองค์ความรู้ ที่จะร่วมกันปฏิรูปสังคมได้อย่างเป็นรูปธรรมที่ก้าวข้ามออกจากแค่ในจอทีวีหรือลำโพงวิทยุ

ผมจึงขอเป็นประชาชนหนึ่งเสียง  ที่อยากเรียกร้องให้ภาคประชาสังคมทุกเครือข่าย และปวงชนชาวไทยผู้เป็นเจ้าของประเทศตัวจริง และโดยเฉพาะพี่น้องประชาชนทุกคนที่มีส่วนร่วมในเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ 2535 รวมทั้งวิกฤตการเมือง วิกฤตสังคมต่างๆ ควรออกมาแสดงพลังร่วมกันปกป้ององค์กรTPBS และสถานีโทรทัศน์ทีวีไทยให้เป็นของประชาชน  ทีวีช่องนี้ต้องเป็นของประชาชนตลอดไป

พวกเราต้องไม่ยอมและยอมไม่ได้อย่างเด็ดขาด ที่จะให้ทีวีช่องนี้ที่แลกมาด้วยเลือดเนื้อ จิตวิญญาณประชาชน  และเป็นทีวีที่เป็นส่วนสำคัญในการต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมของสังคม  จักต้องถูกกระทำย่ำยีให้หายไป หรือกลับไปเป็นสื่อใต้อาณัติของกลุ่มทุนการเมือง หรือกลุ่มชั่วร้ายใดๆในสังคมอีกต่อไป

วรภัทร วีรพัฒนคุปต์

ก่อนที่จะเขียนบทความนี้ในวันที่ ๓๑ กรกฎาคม ๒๕๕๔       เมื่อ ๓ วันก่อน(๒๘ ก.ค.) เมื่อผมหยิบ BB ขึ้นมาดูความเป็นไปบนโลก Face book   ผมเห็นอัพเดทล่าสุดบนเฟซบุ๊คของ “กิตตินันท์ นาคทอง”เพื่อนผมซึ่งร่วมงานภาคสังคมด้วยกันในการทำนิตยสาร Democrazy และในคณะทำงานของวุฒิสภา(เมื่อครั้งที่นายไพบูลย์ นิติตะวัน เป็น ส.ว.สรรหา)  ปัจจุบันพี่อ๊อฟเป็นนักข่าวหนังสือพิมพ์ASTV-ผู้จัดการ พี่อ๊อฟอัพเดทข่าวที่ทำให้ผมรู้สึกอดใจหายไม่ได้ นั่นคือ ข่าวการถูกลอบสังหารด้วยอาวุธปืนในเวลากลางวันแสกๆ ของ “นายทองนาค เสวกจินดา”

            ชีวิตจริงๆของคุณทองนาค เป็นประชาชนธรรมดาคนหนึ่ง มีอาชีพเปิดร้านขายของและขายก๋วยเตี๋ยวหน้าบ้านตัวเอง แต่ต้องมาผกผันตัวเองมาเป็นแกนนำคนสำคัญของชาวบ้านหมู่ ๔ ต.ท่าทราย    อ.เมือง จ.สมุทรสาคร ที่ได้รับผลกระทบจากการประกอบกิจการโรงถ่านหินของบริษัทเทคนิทีม(ไทยแลนด์)จำกัด ซึ่งสร้างความเดือดร้อนให้ชาวบ้านในพื้นที่อันเนื่องมาจากการใช้โกดังพักสินค้าการเกษตรเป็นที่เก็บและขนถ่ายถ่านหิน ซึ่งส่งผลให้เกิดปัญหาฝุ่นละอองถ่านหิน(คนที่เป็นโรคหอบหืดอย่างผมเข้าใจว่าฝุ่นละอองทุกชนิดมันเลวร้ายขนาดไหน)และรวมถึงปัญหามลภาวะทางเสียงของรถบรรทุกที่ลักลอบขนถ่านหินในยามวิกาล 

           ซึ่งปัญหาเหล่านี้ คุณทองนาคเป็นแกนนำในการต่อสู้เพื่อสิทธิของชาวบ้านในพื้นที่มากว่า ๒ ปีแล้ว  เพราะแม้ทั้งศาลและทางผู้ว่าราชการจังหวัดจะมีคำสั่งให้บริษัทดังกล่าวหยุดการประกอบกิจการที่ก่อมลภาวะส่งผลกระทบต่อประชาชนแล้ว   แต่การลักลอบผลิตและขนถ่ายถ่านหินยังคงเกิดขึ้นโดยขาดมาตรการความรับผิดชอบต่อสุขภาวะชุมชนมาตลอด

        ที่ผมสะเทือนใจเพราะเมื่อไม่กี่วันก่อนผมเพิ่งอ่านข่าวการชุมนุมปิดถนนพระราม ๒ ของกลุ่มต่อต้านโรงถ่านหินในพื้นที่นี้ที่ประสบความสำเร็จจนทำให้ผู้ว่าราชการจังหวัดฯต้องสั่งหยุดการขนถ่ายถ่านหิน ( แม้สั่งแล้วก็ยังมีการลักลอบฝืนคำสั่งก็ตาม ) 

        และเมื่อไม่กี่ชั่วโมงก่อนผมจะเกิดนอนไม่หลับแล้วลุกขึ้นมาเขียนบทความนี้ ผมทราบรายงานข่าวล่าสุดว่า ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติได้มอบหมายให้ “พลตำรวจเอกภาณุพงศ์ สิงหรา ณ อยุธยา”  รองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ เป็นผู้รับผิดชอบคดีนี้ ผมจึงโพสลิ้งค์ข่าวในเว็บ NationChannelลงในเฟซบุ๊คของลูกสาวท่านภาณุพงศ์ ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมรุ่นเรียนจบคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ มาด้วยกัน เพื่อฝากขอร้องไปยังคุณพ่อให้ช่วยทำคดีนี้ให้ถึงที่สุด คืนความเป็นธรรมให้คุณทองนาค

       เรื่องราวของพี่ทองนาค พ่อค้าก๋วยเตี๋ยวคนหนึ่งที่ต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนของชาวสมุทรสาคร จนทำให้ตัวเองต้องพบจุดจบของชีวิตอย่างน่าเศร้าขณะที่แกกำลังใช้ชีวิตปกติประจำวันอย่างพ่อค้าก๋วยเตี๋ยวคนหนึ่ง ทำให้ผมเกิดฉุกคิดขึ้นมาว่า แท้จริงแล้ว  ความเป็น “นักสิทธิมนุษยชน”มันเป็นจิตวิญญาณที่สามารถเกิดขึ้นมาได้ในจิตใจของประชาชนคนธรรมดาทั่วๆไป ที่เราอาจเจอได้บนท้องถนน  ร้านขายของ  โรงงานห้างร้าน  หรือตามเทือกสวนไร่นา

     ผมนึกถึงตัวผมเองสมัยก่อนที่จะเข้ามาสู่แวดวงขบวนการภาคประชาสังคม ตอนนั้นผมไม่รู้ว่า “NGO”คืออะไร ? “นักสิทธิมนุษยชน”คืออะไร ? ยิ่งเวลามีการประท้วงคัดค้านนโยบาย โครงการต่างๆของภาครัฐ ความเข้าใจในสมองของผมจะเข้าใจว่าคนเหล่านี้คือ “ผู้ที่มีอาชีพรับเงินจากองค์กรเถื่อนของต่างชาติเพื่อขัดขวางความเจริญในประเทศ”ตามด้วยคำด่าทอ “ไอ้ห่าพวกนี้มันทำประโยชน์อะไรให้ประเทศบ้าง”

      กระทั่งต่อมาช่วงชีวิตที่ผมสนุกสนานกับการทำกิจกรรมภาคสังคมในแบบเยาวชน นักศึกษา จนชีวิตผมหลุดเข้ามาสู่สิ่งที่ผมเคยรู้สึกรังเกียจในที่สุด ผมกลายเป็นนักกิจกรรมที่มาเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนในบท “เลขาธิการศูนย์ประสานงานเยาวชนเพื่อประชาธิปไตย(YPD)” รวมทั้งเป็นเยาวชนคนเดียวที่เป็นกรรมการ “องค์การนิรโทษกรรมสากล(ประเทศไทย)”ยุคที่มี “ลัดดาวัลย์ ตันติวิทยาพิทักษ์”เป็นประธาน ผมจึงได้สัมผัสผู้คนมากหน้าหลายตาที่อยู่ในแวดวงนี้  ส่วนหนึ่งก็พบว่า “เอ็นจีโอ”แท้จริงก็คืออาชีพนักพัฒนาในองค์กรที่อยู่นอกภาครัฐและไม่แสวงหากำไร แหล่งเงินทุนสนับสนุนที่ผมเคยเข้าใจว่าเป็นองค์กรเถื่อนของต่างชาติ จริงๆคือองค์กรพัฒนาเอกชนในประเทศที่มีความก้าวหน้าในด้านสิทธิเสรีภาพของประชาชน และประชาชนในประเทศเหล่านั้นเห็นความสำคัญพร้อมใจร่วมลงขันบริจาคสนับสนุนการเสริมสร้างสิทธิเสรีภาพ ขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนและเป็นธรรมให้เกิดในประเทศอื่นๆด้วย

       แต่ประเด็นสำคัญที่ทำให้ผมอยากเขียนบทความนี้ อยู่ตรงที่เรื่องของคนที่ต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน ซึ่งหาใช่คนที่มีอาชีพในด้านนี้ที่ทำงานในองค์กรพัฒนาเอกชน(NGO)แต่อย่างใด ผมอยากกล่าวถึงคนธรรมดาที่มีชีวิตทำมาหาเลี้ยงชีพปกติทั่วไป ที่ต้องมามีชีวิตต่อสู้เพื่อสิทธิ ความเป็นธรรมของสังคม อันเนื่องมาจากการที่พวกเขาต้องตกเป็น “ผู้ถูกกระทำจากความเป็นไม่เป็นธรรมในสังคม”เหมือนอย่างพี่ทองนาค ซึ่งที่ผ่านมาจะว่าไปแล้วเรามีคนแบบเดียวกับพี่ทองนาคไม่น้อยเหมือนกัน
       เราอาจเคยรู้จัก “สมชาย นีละไพจิตร”ในฐานะทนายความผู้สู้คดีให้คนยากไร้ คนถูกรังแกในกระบวนการยุติธรรม จนวันหนึ่งเมื่อทนายสมชายต้องกลายเป็น“ผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน”เสียเองด้วยการถูกอุ้มหายสาบสูญอย่างไร้ร่องรอย เราจึงได้รู้จักชื่อ “อังคณา นีละไพจิตร”หญิงแม่บ้านชาวมุสลิมธรรมดาคนหนึ่งที่กลายมาเป็นนักสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนของประชาชน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้และเป็นผู้ทำงานต่อต้าน “การทำให้บุคคลหายสาบสูญอย่างไม่เป็นธรรม”ซึ่งเกิดขึ้นหลายกรณีมีผู้ถูกกระทำหลายราย รวมทั้งสามีของพี่อังคณาที่ชื่อ“สมชาย นีละไพจิตร”ด้วย

       เรารู้จัก “เจริญ วัดอักษร” ชาวบ้านธรรมดาคนหนึ่งในพื้นที่ตำบลบ่อนอก จ.ประจวบคีรีขันธ์  ที่มีอาชีพเปิดร้านอาหาร “ครัวชมวาฬ”ที่ภูมิลำเนาของตนเอง  จนเมื่อวันหนึ่งที่โครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินได้รุกเข้ามาในชุมชนโดยไม่มีการรับฟังความเห็นความต้องการของคนพื้นที่ น้าเจริญจึงต้องกลายเป็นแกนนำของคนในพื้นที่ ต่อสู้คัดค้านโครงการนี้เพื่อปกป้องทรัพยากรธรรมชาติและลมหายใจบริสุทธิ์ของชุมชนจนรัฐบาลสั่งย้ายโครงการนี้ออกจากพื้นที่ นับแต่นั้นน้าเจริญจึงกลายเป็นผู้ที่มีบทบาทในการให้ความรู้เพื่อยกระดับขบวนการสิทธิชุมชนของชาวบ้านหลายพื้นที่ทั่วประเทศ จนในที่สุดน้าเจริญก็ถูกกระสุนมรณะของ“สุนัขลอบกัด” คร่าชีวิต ในระหว่างการต่อสู้เรื่องการออกเอกสารสิทธิที่ดินอย่างไม่เป็นธรรม

           ช่วงปีสองปีมานี้ เรารู้จัก “สุทธิ อัชฌาศัย”ในฐานะของผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนภาคตะวันออก  ที่ต่อสู้คัดค้าน ๗๖ โครงการอันตรายที่จะดำเนินการในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จนนำไปสู่การเร่งจัดตั้งองค์กรอิสระเพื่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาวะชุมชน ตามที่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. ๒๕๕๐ ระบุไว้ รวมถึงการแก้ไขข้อกำหนดประเภทกิจการอุตสาหกรรมอันตราย แต่ผมเองก็เพิ่งรู้ตอนหลังว่า  ชีวิตที่แท้จริงของพี่สุทธิ  แกเป็นชาวสวนผลไม้ ที่ได้รับจิตวิญญาณการต่อสู้เพื่อมวลชนจาก “สุวิทย์ วัดหนู”(พี่สุวิทย์ของน้องๆหลายคนในขบวนการประชาสังคม)มาตั้งแต่สมัยยังเรียนหนังสือในมหาวิทยาลัย

        ในยุคหนึ่งช่วง ปี๒๕๓๗ คนไทยจำนวนไม่น้อยรู้จัก “อารีวรรณ จตุทอง” หรือ “เจ๊อ้วน” ที่น่ารักของผม (ผมชอบเรียกแกว่าเจ๊)  ในฐานะที่แกเป็น “รองนางสาวไทย” แต่ต่อมาในช่วงชีวิตหนึ่งของแกผกผันอันเนื่องจากการถูกกระทำความรุนแรงโดยสามี(ในอดีต)ที่เป็นอันธพาลและนิยมความรุนแรง จนเป็นคดีครึกโครมบนหน้าหนังสือพิมพ์มาแล้วเมื่อหลายปีก่อน นั่นคือจุดเปลี่ยนที่ทำให้วันนี้เจ๊อ้วนกลายมาเป็นนักกฎหมาย  นักจัดรายการวิทยุโทรทัศน์ นักวิชาการ ที่ไม่เพียงแต่ทำงานเพื่อสิทธิของสตรีแล้ว ยังทำงานในการยกระดับอีกหลายประเด็นความเป็นธรรม (ผมสารภาพอย่างหนึ่งว่า ผมเคยได้ยินเรื่องคดีของเจ๊อ้วนมาแต่ยังเด็กแล้ว แต่ตอนที่ผมรู้จักกับเจ๊ครั้งแรกเมื่อคราวที่ได้มาร่วมทีมรับฟังความเห็นประชาชนเพื่อจัดทำธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติด้วยกัน ตอนนั้นผมไม่รู้ว่าเจ๊อ้วนเป็นใคร)

       ผมขอเล่ายกตัวอย่างเรื่องราวของ “คนธรรมดาที่ต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน”ไว้แต่เพียงเท่านี้ เพราะมากกว่านี้คงเกินความสามารถผมที่จะเล่าแล้ว  เรื่องราวมันมีอีกเยอะมาก  แต่ทั้งหมดนี้ที่เล่ามา นอกจากผมจะหวังอยากให้สังคมไทยรู้จักคนเหล่านี้มากขึ้นแล้วนั้น

        สิ่งที่ผมคาดหวังมากกว่าคือ ผมอยากชวนทุกคนที่ได้อ่าน(ซึ่งไม่น่าจะเยอะ) ได้ตระหนักร่วมกันว่า คนเหล่านี้กลายมาเป็นอย่างในวันนี้ได้  นั่นเป็นเพราะว่าปัญหาสิทธิมนุษยชน ปัญหาความไม่เป็นธรรม เป็นปัญหาของทุกคนในสังคมร่วมกัน การต่อสู้หลายกรณีที่เราเห็นคนต่อสู้เพื่อสิทธิของตนเอง แท้จริงเขาสู้เพื่อสิทธิของส่วนรวม ที่เราเป็นผู้ถูกกระทำย่ำยีจากความอยุติธรรมร่วมกัน แค่ว่าเราอาจได้รับผลของการถูกกระทำทางตรง ทางอ้อม มากน้อยต่างกันไป แต่วันนึงทุกคนอาจกลายเป็นผู้ถูกกระทำทางตรงและอย่างหนักได้ทั้งสิ้น

     จงระลึกเสมอว่า ปัญหาสิทธิมนุษยชนในสังคมไทยและสังคมโลก แม้มันอาจไม่ได้เกิดขึ้นตรงหน้าคุณ….แต่มันกำลังเกิดขึ้นอยู่ในทุกวินาทีที่คุณหายใจ

       ขออุทิศคาราวาลัยแด่นักสู้ผู้วายชนม์  และคาราวะสดุดีนักสู้ผู้ยังมีลมหายใจเพื่อมวลชนในปัจจุบันทุกท่าน