ข้ามข่ายรวมใจสู้ “รูปแบบขบวนการเคลื่อนไหว” ในทัศนะของ สุวิทย์ กุหลาบวงษ์

หนักหนาสาหัสขึ้นทุกวันกับเรี่ยวแรงที่ต้องต้านรับของแนวรบด้านสิทธิชุมชนเพื่อปกป้องทรัพยากรแผ่นดิน ปกป้องสิทธิในการจัดการทรัพยากรธรมชาติ เพราะยิ่งนานวันขบวนการภาคประชาชนก็ยิ่งอ่อนแรงยิ่งล่าถอย เนื่องจากระบบทุนขยายข้ามพรมแดน กดดันการเมือง ควบคุมรัฐ ผ่าน ร่างกฎหมาย ผ่านนโยบาย ทำให้พลังประชาชน เริ่มต้านและทัดทานยากขึ้น                   ทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ไม่ว่าจะเป็นดิน น้ำ ป่า  แร่  น้ำมัน ก๊าซ ฯลฯ กำลังกลายเป็นปัจจัยชี้ขาดความได้เปรียบของกลุ่มทุน นอกจากนั้น ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้สามารถแปรเป็นสินค้า หรือ เงินด่วนให้กับรัฐบาลที่ต้องการงบประมาณมาใช้จ่ายเพื่อหวังผลทางการเมือง  สะท้อนให้เห็นภาพกลุ่มทุนกำลังข้ามรัฐและใช้เพื่อปกป้อง เปิดลู่ทางผลประโยชน์ ปัจจุบันนโยบายของรัฐจึงแอบแฝงและเอื้ออำนวยต่อกัน                 ในขณะที่ผลกระทบจากการตักตวงทรัพยากร กำลังส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม สังคมและวัฒนธรรม เช่น การทำเหมืองแร่ ซึ่งทยอยปรากฏในพื้นที่ต่างๆ มีมากขึ้นๆ  และเมื่อถูกทอดทิ้ง วางเฉยจากรัฐ จึงกลายเป็นเงื่อนไขก่อเกิดเครือข่ายประชาชนผู้เป็ฯเจ้าของแร่แห่งประเทศไทย ที่ลุกขึ้นทัดทาน เผชิญหน้าเพื่อยุติ พ.ร.บ.แร่ ซึ่งเป็นกฎหมายใหม่ที่เอื้อโอกาสนายทุน อีกทั้งขบวนการประชาชนเองก็พยายามนำเสนอกฎหมายแร่ภาคประชาชนของตัวเองขึ้นมาผลักดัน                 บทพิสูจน์การต่อสู้คงยังไม่รู้ผลแพ้ชนะง่ายๆ แต่กระนั้นยิ่งขบวนการประชาชนต้องเผชิญหน้ากับทุนข้ามชาติ ทุนที่กำหนดควบคุมความเป็นรัฐได้ ก็ยิ่งสะท้อนรูปแบบ วิธีการ วิธีคิดของนักเคลื่อนไหว NGOs และขบวนชาวบ้าน ว่าจะรับมือและตอบโต้ปกป้องกันอย่างไร [...]

โฉนดชุมชนและ 4 มาตรการปฏิรูปที่ดิน คือทางออกของเกษตรกรรายย่อยไทย

"ประเด็นปัญหาหนึ่งของชาวบ้านที่ต้องประสบ แม้จะอยู่ในพื้นที่ซึ่งประกาศเป็นพื้นที่จัดการโฉนดชุมชนแล้วก็ยังถูกข่มขู่ คุกคาม ถูกละเมิดสิทธิ์ ถูกรังแก ขับไล่ออกจากพื้นที่ในแทบทุกแห่ง และในบางพื้นที่พบปัญหาการกระจุกตัวของที่ดิน ที่ดินถูกทิ้งร้างจึงมีการเข้าไปทำการปฏิรูปที่ดินในพื้นที่เอกชน ทำให้ถูกฟ้องร้องดำเนินคดีและถูกจับกุม ดังนั้นการต่อสู้เรื่องที่ดิน ทุกพื้นที่ชาวบ้านมีคดีติดตัวแทบทั้งหมด" หากใครเอ่ยถึงการปฏิรูป ไม่มีใครปฏิเสธได้ว่า จุดเริ่มต้นนั้นมักเริ่มจากชาวบ้านซึ่งเป็นด่านหน้าสุดในการปฏิรูปที่ดินในสังคมไทย  จึมีความพยายามปฏิรูปที่ดินจากล่างขึ้นบน โดยเสนอแนวคิด “โฉนดชุมชน” ซึ่งก็คือ  แนวคิดในการจัดการที่ดินรูปแบบหนึ่ง ที่ชาวบ้านคิดขึ้นมาเพื่อตอบโจทย์เรื่องความเป็นธรรม ความยั่งยืน และประสิทธิภาพ  เพื่อแก้ไขปัญหาความไม่เป็นธรรมในสังคม ที่มาสาเหตุหลักๆ คือ  1.ชุมชนถูกแย่งยึดที่ดินและทรัพยากรไปโดยรัฐ  2.ชุมชนถูกข่มขู่คุกคาม จับกุมและดำเนินคดีในข้อหาบุกรุกที่ดินของรัฐและเอกชน 3.ชุมชนถูกเลือกปฏิบัติจากรัฐ 4.ชุมชนเผชิญความรุนแรงหรือความไม่เป็นธรรมเชิงโครงสร้าง 5.รัฐไม่ทำหน้าที่จัดสรรทรัพยากรให้คนยากจน และ 6.ความรุนแรงเชิงสัญลักษณ์ แม้ว่ากระบวนการเคลื่อนไหวจะล่าช้าจนบางทีเหมือนจะนิ่งมาตั้งแต่รัฐบาลที่แล้ว แต่เครือข่ายปฏิรูปที่ดินก็พยายามเคลื่อนไหวเผชิญหน้า ปะทะ รณรงค์ทุกวิธีทางให้สังคมเข้าใจเรื่องการจัดการที่ดินโดยชุมชน หรือ โฉนดชุมชน และนอกจากนั้นยังนำเสนอแนวทางการเกษตรรูปแบบใหม่ ที่ถนอมธรรมชาติ และไม่เป็นภัยกับระบบนิเวศ ซึ่งก็คือเกษตรอินทรีย์ และการปลูกพืชแบบผสมผสาน เป็นต้น จึงประกาศหมู่บ้านเกษตรอินทรีย์ 16 ชุมชนทั่วภาคอีสานเพื่อนำร่อง เป็นตัวอย่างในเชิงต้นแบบชุมชนพึ่งตนเองและหาทางออกไปสู่ความเข้มแข็งยั่งยืน นายปราโมทย์ ผลภิญโญ จาก เครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย กล่าวผ่านกิจกรรมงานเปิดตัวหมู่บ้านนำร่องเกษตรอินทรีย์ 16 [...]

เสียงเครือข่ายประชาชนเจ้าของแร่ เตือน “หยุด พ.ร.บ. แร่”

เรื่องนี้สำคัญต่อประชาชนคนไทยทั้งประเทศ แต่กลับเงียบไม่มีกระแสประชาชนคนติดตามหรือวิพากษ์วิจารณ์กันเลย เรื่องการแก้ไข กฎหมาย  พ.ร.บ.แร่ ของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ ( กพร.) จะมีเพียงเครือข่ายแประชาชนผู้เป็นเจ้าของแร่ประเทศไทยซึ่งเคลื่อนไหวคัดค้านมาอย่างต่อเนื่องหลังจากทราบข่าวว่ามีขบวนการยกร่างแก้ไขไปแล้วแล้วหลายขั้นตอน โดยเชื่อว่าหลักการการเบื้องต้นนั้นแร่เป็นทรัพยากรของประเทศ หมายถึง ของประชาชนทุกคน ดังนั้น การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็น ดิน น้ำ ป่า แร่ ก๊าซ และอื่นๆ รัฐต้องดำเนินการภายใต้กฎหมายรัฐธรรมนูญซึ่งกำกับเจตนารมณ์ไว้ให้รัฐต้องปฏิบัติตาม ในมาตรา 85 โดยเฉพาะในเรื่องการเคารพสิทธิชุมชน ตามมาตรา 66 และ 67 ที่จะต้องให้ชุมชนมีส่วนร่วมกำหนดและตัดสินใจ เนื่องจากบทเรียนตลอดระยะเวลาที่ผ่าน แร่  อุตสาหกรรมแร่เป็นอุตสาหกรรมใหญ่มีผลกระทบในวงกว้าง ทั้ง คน ชุมชน สังคมและสิ่งแวดล้อม ตราบจนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีมาตรการใดๆ ที่จะมาปกป้อง เยียวยาและฟื้นฟูผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ได้ ดังนั้น เมื่อรัฐโดย กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ คิดร่างกฎหมายแก้ไข พ.ร.บ.แร่ ฉบับปัจจุบันขึ้นมา โดยมีเหตุผลเพียงเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับการรักษาผลประโยชน์รัฐนั้น ลองมาใคร่ครวญทบทวนดูเหตุการคัดค้านของเครือข่ายประชาชนผู้เป็นเจ้าของแร่ปะเทศไทยดู   ประเด็นแรก หลักการเรื่องการบริหารจัดการแร่ เน้นไปในความหมายที่ส่งเสริมการทำอุตสาหกรรมเหมืองแร่ไปอย่างกว้างขวาง ซึ่งแร่โดยหลักการนี้เป็นสินค้าที่รัฐต้องการขายไปได้อย่างง่ายๆ โดยปราศจากการยอมสิทธิในการจัดการทรัพยากรแบบมีส่วนร่วม ทั้งร่วมคิด [...]

พระนำสู้แห่งวัดปางงุ้น

        "วันนี้ ลุ่มน้ำสรอยของเราแม้ว่าน้ำจะไม่ท่วม ปัญหาภัยพิบัติไม่มี นี่คงเป็นเพราะสภาพของพื้นที่ป่าในลุ่มน้ำสรอยของเราฟื้นกลับคืนดีขึ้นกว่าเก่าบ้างแล้ว แต่พวกเราก็อย่าเพิ่งดีใจ ชะล่าใจ ว่าภัยพิบัติจะไม่เกิดขึ้นอีก ภัยพิบัติที่มาเงียบๆอย่างไม่รู้ตัวนั้นยังคงมีในลุ่มน้ำสรอยของเรา ภัยที่ว่านั้นก็คือภัยจากสารพิษต่างๆที่ปนเปื้อนในลำห้วยสรอยนั่นเอง ภัยดังกล่าวนั้นเกิดขึ้นมาอย่างต่อเนื่องและนับวันก็จะรุนแรงเพิ่มขึ้นเพราะสารพิษต่างๆนั้นสะสมเพิ่มขึ้นมากเรื่อย หากคนในลุ่มน้ำสรอยของเราไม่คิดที่จะป้องกันเสียตั้งแต่วันนี้แล้ว โอกาสที่จะพบกับภัยพิบัติตัวนี้ก็จะมีในเร็ววันนี้เช่นกัน เพราะฉะนั้นพวกเราต้องเตรียมรับมือกันได้แล้วกับภัยพิบัติที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ภัยพิบัติที่จะเกิดขึ้นนั้นพวกเราอย่าไปโทษธรรมชาติไม่ได้ลัยเพราะภัยตัวนี้เป็นฝีมือของพวกเราเองที่ช่วยกันสร้างขึ้นมา คนที่จะแก้ไขปัญหานี้ก็ต้องเป็นพวกเราคนลุ่มน้ำสรอยนี่แหละ ไม่ต้องรอใครมาช่วยเหลือเพราะเราเองต้องหาทางป้องกัน/แก้ไขกันเองถึงจะรอดพ้นภัยพิบัติในครั้งนี้ได้"   ลำห้วยสรอย เป็นลำห้วยสาขาหนึ่งของแม่น้ำยม ที่ไหลมาจากเทือกเขาบริเวณอุทยานแห่งชาติศรีสัชชนาลัย ต้นกำเนิดอยู่ที่บ้านปางงุ้น ตำบลสรอย อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ ซึ่งอยู่เขตติดต่อกับอำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ลำห้วยสรอยไหลผ่านหมู่บ้านต่างๆในเขตตำบลสรอย,ตำบลป่าสัก,และตำบลแม่พุง แล้วไหลไปรวมกับแม่น้ำยมที่หมู่บ้านปางมะโอ ตำบลแม่พุง รวมได้ 17 หมู่บ้าน ระยะทางกว่า 30 กิโลเมตร ในเขตลุ่มน้ำสรอยเคยเกิดภัยพิบัติน้ำป่าไหลหลาก โคลนดินถล่ม พัดบ้านเรือนตลอดแนวลุ่มน้ำสรอยเสียหายและตายกว่า 40 ศพ มาแล้วเมื่อปี 2544 ชีวิตวันนี้ของคนแม่สรอย กำลังกลายเป็นชะตากรรมที่เลวร้ายกว่าภัยพิบัติที่กระหน่ำซัดเป็นระลอกๆ เมื่อชุมชนที่เคยอยู่อย่างสงบเงียบอยู่ริมผืนป่ากำลังกลายเป็นแหล่งขุมทรัพย์ซึ่งฝังอยู่ได้ผืนดิน ทั้ง ทอง แร่เหล็กและแร่อื่นๆ เป็นทุกขลาภที่ชาวบ้านไม่มีสิทธิแตะต้อง แต่อาจจะได้รับผลกระทบทุกด้าน ความเปลี่ยนแปลงเริ่มรุกคืบเข้ามาอย่างรวดเร็ว กระแสการกว้านซื้อ กดดัน และหลอกล่อ [...]

มะต้องสู้!!! …เรื่องของคนไร้เสียงเรียกคืนแผ่นดินเกิด

หมู่บ้านมะต้องสู้ เป็นหมู่บ้านหนึ่งที่ตั้งอยู่กลางป่าอันอุดมจากคำบอกเล่าในอดีต ที่นี่เป็นป่าดิบแล้งผสมป่าเบญจพรรณ มีลำห้วยไหลผ่านและมีพุน้ำอยู่หลายแห่ง ประชากรในหมู่บ้านทั้งหมดเป็นคนไทย สัญชาติไทย  เชื้อสายกะเหรี่ยง สกอ หรือ ปกากญอ  ชื่อหมู่บ้าน  “มะต้องสู้" มาจากภาษากะเหรี่ยง “กม่าทูซู”  แปลว่าหนองนกเงือก หมายถึง ป่าแถบเป็นที่รวมของนกเงือกในช่วงฤดูหนาว (ปัจจุบัน หนองน้ำนี้ตั้งอยู่ในแนวเขต ทภ. 1)     จากเอกสารประวัติ และสภาพท้องที่ อ.ไทรโยค จ.กาญจนบุรี  เขียนโดย นายพงษ์พันธ์  วิเชียรสมุทร ปลัดอำเภอไทรโยค เมื่อ พ.ศ.2537  ระบุว่าอำเภอไทรโยคจัดตั้งเป็นอำเภอเมื่อ พ.ศ.2438  พร้อมกับจัดตั้งบ้านท่าทุ่งนา ม.ที่ 2 และบ้านมะต้องสู้ (บ้านก้างย่าง) ม.3  ต่อมา อ.ไทรโยค ลดฐานะเป็นกิ่งอำเภอขึ้นอยู่กับ อำเภอเมือง จ.กาญจนบุรี  และกิ่งอำเภอไทรโยค ได้รับการยกฐานะเป็นอำเภออีกครั้งเมื่อวันที่  13  ก.ค. 2506 จนถึงปัจจุบัน     ดังนั้น จากหลักฐานเอกสารทางราชการเห็นได้ว่า  บ้านมะต้องสู้ [...]