There are 2 websites that ThaiNGO team support are thaingo.org and thaingo.in.th.

เว็บที่ดูแลโดยทีมงานไทยเอ็นจีโอมี 2 เว็บเท่านั้นคือ thaingo.org และ thaingo.in.th

ข้อเสนอเพื่อการปฏิรูป กระบวนการยุติธรรม

Back
Views
83

หลายคนเมื่อเอ่ยถึงปัญหาประเทศ ปัญหาการเมือง ก็มักมองไปที่นักการเมือง ทั้งๆ ที่หากพินิจเงื่อนไข ปัจจัย อันเป็นมูลเหตุของสถานการณ์แต่ละช่วงแต่ละสมัยนั้น จะพบว่ามีหลายองค์กร หลายบุคคลมีบทบาทเกี่ยวข้อง ทั้งมีส่วนสนับสนุนหรือเพิกเฉยจนก่อให้เกิดสถานการณ์ตามมา หนึ่งในนั้นคือ สถาบันตุลาการ ศาล และกระบวนการยุติธรรม ที่ผมอยากจะเกริ่นนำคือ เวลาที่เราพูดถึงกระบวนการยุติธรรมนั้น เรามีภาระ 2 ด้าน ที่คุณต้องจัดการคน ที่ทำผิดกฎหมายออกมาให้ได้ คือรักษากฎหมาย แต่ในด้านหนึ่ง ในการรักษากฎหมาย หมายถึงกระบวนการยุติธรรม ในที่นี้ หมายถึง ทั้งกระบวนการ

ในด้านหนึ่ง การพยายามที่จะรักษากฎหมาย ก็ต้องคำนึงถึงสิทธิ และความเป็นธรรมให้กับประชาชน ในขณะเดียวกันก็ต้องจับคนมาลงโทษ แต่การจะจับประชาชนมาลง ก็ต้องไม่จับมั่ว แต่ต้องมีหลักฐาน จะส่งฟ้องต้องมีหลักฐาน จะตัดสินต้องมีหลักฐาน  นี้คือ หน้าที่ของกระบวนการยุติธรรม

องค์กรที่จะทำหน้าที่แบบนี้ได้ จะต้องเป็นกลาง คือคุณจับมาลงโทษ ในขณะเดียวกันก็ต้องคิดถึงว่า จับคนถูกหรือเปล่า ดังนั้นองค์กรที่จะทำได้ ต้องอิสระ และเป็นกลาง ไม่ถูกครอบงำและตรวจสอบได้  นี่คือหลักการพื้นฐานเลย ของกระบวนการยุติธรรม

ที่นี้ เรามาพิจารณาดูเมืองไทย ฉาวโฉ่ที่สุดในแง่ของสิทธิมนุษยชน ความชอบธรรมมันไม่เหลือแล้ว เป้าหมายและหน้าที่ของกระบวนการยุติธรรม แบบนี้คิดว่า เป็นสิ่งที่เป็นหลักการ เป็นพื้นฐาน คำถามคือ องค์กรต่างๆ เหล่านี้มันคุ้มครองเราได้จริงๆ หรือเปล่า ผมคิดว่า ผมอยากขอยืมคำที่พูดเมื่อเช้านี้ ที่เรียกมันว่า เป็นองค์กรศักดิ์สิทธิ์ที่สามานย์

 

มาสามานย์เพราะถ้าหากเป็นคดีความขัดแย้งระหว่างรัฐกับประชาชน หรือ ทุน อุปถัมภ์รัฐกับประชาชน ความน่าเคลือบแคลง หรือ กระบวนการดำเนิยกฎหมายตามกระบวนการยุติ ดูมีความลักลั่นแตกต่างทันทีมันสะท้อนให้เห็นว่า กระบวนการยุติธรรมที่ดำรงอยู่ มันไม่ได้มีมาตรฐานพอสำหรับให้ประชาชนพึ่งพาหรือคาดหวังได้ ตรงกันข้าม ถ้าชาวบ้านตกเป็นจำเลยบ้างหรือ คนที่ทำงานอยู่ในภาคสังคม ตกเป็นจำเลย หรือผู้ต้องหาบ้าง  สิ่งที่เกิดขึ้น คือ กระบวนการยุติธรรมของเราจะรวดเร็วมาก ฉับไว พร้อมเพรียงและเป็นเอกภาพมาก แบบนี้แล้ว จะให้ประชาชนเชื่อมั่นศรัทธาในกระบวนการยุติธรรมไทยได้อย่างไร
 

 

อีกประเด็นหนึ่ง จะทำอย่างไรให้เกิดกระบวนการที่เป็นของสังคม ไม่ใช่เป็นของผู้มีอำนาจ หรือของของรัฐบาล แต่เป็นของสังคมได้ ทำให้องค์กรในกระบวนการยุติธรรม ซึ่งปัจจุบันนี้ ทุกองค์กรรับผิดชอบต่อผู้บังคับบัญชา หรือนักการเมือง ดังนั้น ทำอย่างไรให้องค์กรในกระบวนการยุติธรรม มีอิสรภาพ สามารถยึดหลักความถูกต้องเป็นธรรมให้กับสังคมได้

ประเด็นสุดท้าย คือ ความรับผิดต่อประชาชน ต่อสังคม เรื่องนี้เป็นเรื่องใหม่ในประเทศ ผู้มีอำนาจรัฐไทยไม่เคยยอมรับ ไม่เคยเปิดเผย ทำให้เกิดเหตุการณ์เหลิงอำนาจ หลงอำนาจ และยึดอำนาจบ่อยครั้ง


“”””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””””

           

สรุปรวบยอดแนวคิดของ
ผศ.สมชาย ปรีชาศิลปกุล คณบดี คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
 

 

 

 

อัฎธิชัย ศิริเทศ  รายงาน

ทีมงานไทยเอ็นจีโอ